Oudheden


Stonehenge

Stonehenge is een megalitisch monument uit de Nieuwe Steentijd en de Bronstijd, dichtbij het dorpje Amesbury in de Engelse graafschap Wiltshire en ongeveer 13 kilometer ten noordwesten van Salisbury op de Salisbury Plains.

 

Het monument bestaat uit aardwerken rondom een cirkelvormig arrangement van grote staande stenen en is één van de beroemdste prehistorische locaties op aarde. De lettergreep henge in Stonehenge is van Germaanse oorsprong en betekent zoiets als (op)hangen. De bovenzijde van de staande stenen is zodanig bewerkt, dat er zich op nauwkeurig bepaalde plaatsen uitstulpingen bevinden, die bij de bouw precies samenvielen met corresponderende, holtevormige uitsparingen aan de onderzijde van de erop liggende stenen, die zodoende op hun plaats konden worden gefixeerd.

 

Archeologen denken dat de stenen werden opgericht tussen 2500 en 2000 v.Chr., hoewel de omringende aarden wallen en greppels, die samen de vroegste bouwfase van het monument vormen, gedateerd zijn rond 3100 v.Chr..

 

Bouwwerk plus omgeving zijn in 1986 toegevoegd aan de Werelderfgoedlijst van UNESCO, tegelijk met het Avebury-henge monument en het is tevens een door de Britse overheid bij wet beschermd antiek bouwwerk.

 

Stonehenge zelf is eigendom van en wordt beheerd door de English Heritage-organisatie, terwijl de omliggende landerijen eigendom zijn van de National Trust for Places of Historic Interest, in het Verenigd Koninkrijk algemeen bekend als de National Trust.

 

Locatie van StonehengeOnder één van de stenen van Stonehenge is koperoxide gevonden, wat kan betekenen dat daar een koperen voorwerp als een soort van 'bouwoffer' is begraven. Zie ook Opgravingen bij Stonehenge voor meer informatie.

 

De bedoeling van de bouwers is niet zeker. Sommige onderzoekers denken dat de constructie werd gebruikt door prehistorische astronomen, anderen houden het bij een vorm van heiligdom. Geoffrey van Monmouth schrijft in zijn Historia Regum Brittaniae dat Stonehenge is gebouwd door Merlijn, als grafmonument voor Aurelius Ambrosius.

 

Mogelijk werd het gebruikt voor astronomische doeleinden, omdat sommige stenen speciale tijdstippen aangeven zoals de opkomst en ondergang van de midzomer- en midwinterzon.

 

Woodhenge, een houten constructie, vermoedelijk uit de bronstijd. Stonehenge is ook erg bekend bij wichelroedelopers. De plek zou namelijk een kruising van leylijnen bevatten. Een van deze leylijnen komt precies uit onder de kathedraal in Avebury.

 

Kritiek op restauratie
Het huidige Stonehenge is aanzienlijk gerestaureerd en de toestand van het monument komt niet overeen met het Stonehenge zoals dat er in de 18e eeuw uitzag. Bewijzen daarvan zijn te vinden door de vroegste foto's en tekeningen te vergelijken met het huidige bouwwerk. De archeologie stond nog in de kinderschoenen en tijdens de restauratie zijn er volgens latere critici veel fouten gemaakt. Sommigen spreken daarom van een archeologische leugen. Een aantal monolieten zijn in een betonnen voet gegoten, andere monolieten en steenbogen werden opgericht of verplaatst. Hierdoor is het nog moeilijker geworden te zeggen wat de werkelijke bedoeling van de oorspronkelijke bouwers is geweest. Ook wordt door critici beweerd dat de topografie rond het monument doelbewust is veranderd. Deskundigen die kritiek hadden tijdens deze restauraties, werden van het terrein gestuurd. De discussies hierover duren nog steeds voort en zijn ook te vinden op het internet.